Với hàng loạt bất cập từ dự thảo Luật Hộ tịch, chủ toạ QH Nguyễn Sinh Hùng đề nghị Ban soạn thảo dự án luật phải nghiên cứu, chỉnh lý lại và bổ sung những quan điểm mà các đại biểu đã nêu tại phiên thảo luận. Chủ nhiệm Mai chỉ rõ, chính vì xác định hộ tịch chỉ hệ trọng đến việc sinh, tử, hôn phối - là những sự kiện cơ bản của cá nhân, xác định tình trạng nhân thân của con người, còn hộ khẩu gắn với quản lý con người theo nơi ngụ, nên chi dẫn đến tình trạng hai việc này giao cho 2 Bộ cáng đáng là Bộ Tư pháp quản lý hộ tịch, Bộ Công an quản lý hộ khẩu, gây khó khăn cho người dân khi giải quyết những vấn đề phát sinh trong cuộc sống hàng ngày.
Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng cũng “vào cuộc” bằng việc đưa hàng loạt câu hỏi: Dự Luật có thực sự khả thi, giảm thủ tục hành chính giúp người dân đỡ nặng nhọc không khi mà chỉ một vụ việc là ly hôn mà lúc đó, dù đang sinh sống ở nước ngoài cũng phải về xã để công nhận là “tôi đã bỏ chồng/vợ”? chủ toạ QH dẫn chứng cớ bằng việc đọc một số quy định tại Điều 3 của dự thảo Luật Hộ tịch.
Nhưng đọc dự thảo thấy rối bời bởi có quá nhiều định danh về giấy má. 000 hộ tịch viên làm thuê tác hộ tịch ngay khi Luật được ban hành. Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường: nếu được ưng chuẩn, từ ngày 1/1/2016, công dân không phải cầm theo bất kể loại giấy má nào cả (kể cả đi nước ngoài) khi đi làm các thủ tục như ly hôn, kết hôn, xin con nuôi… vì tuốt tuột thông tin đã được lưu giữ trong hộ tịch chung của nhà nước rồi.
Với 6 chương, 68 điều, dự thảo Luật Hộ tịch đã được lấy quan điểm từ năm 2012 nhằm canh tân thủ tục hành chính hệ trọng đến hộ tịch theo hướng tạo điều kiện thuận lợi, giảm bớt khoảng 20 loại giấy má mà mỗi công dân hiện đang phải “gánh” (các giấy má đều có chung đặc điểm là chứa đựng những thông tin căn bản về hộ tịch của cá nhân: họ và tên; ngày, tháng, năm sinh; giới tính; dân tộc; quốc tịch…).
Sờ soạng sẽ được thay bằng Số định danh cá nhân, được cấp một lần duy nhất cho mỗi cá nhân chủ nghĩa, được dùng chung cho cả giấy tờ tùy thân, giấy phép lái xe… Đây được coi như “chìa khóa” để gieo thông báo cá nhân chủ nghĩa, phân biệt người này với người khác giống như các nước Đức, Áo, Thụy Điển, Hàn Quốc… Tuy nhiên, bà Trương Thị Mai, Chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của QH cho rằng, mục tiêu là “giảm bớt” giấy má nhưng lại chưa làm rõ nội hàm hai khái niệm "hộ tịch" và "hộ khẩu", đây là vấn đề bất cập tồn tại từ nhiều năm nay, có hệ trọng đến thảy giấy má tùy thân này.
Làm như thế này, thêm người, thêm việc và chẳng giúp gì cho dân. Phó chủ toạ QH Nguyễn Thị Kim Ngân thì thổ lộ băn khoăn tính khả thi của dự Luật bằng nhận định: lúc đầu tôi cũng kỳ vọng vào Luật này lắm. Điểm mới nhất trong dự thảo là UBND cấp xã giải quyết tất cả các việc về hộ tịch nhằm nâng cao nghĩa vụ của UBND cấp huyện và cấp tỉnh trong quản lý nhà nước về hộ tịch, khắc phục sự chồng chéo, bất cập khi cả ba cấp (tỉnh, huyện, xã) đều thực hiện đăng ký hộ tịch, lại bị “phản ứng” của nhiều đại biểu nhất.
Dự định đến năm 2020, gần 90 triệu công dân Việt Nam được quản lý độc nhất vô nhị bằng Số định danh cá nhân chủ nghĩa.
Còn Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính và Ngân sách của QH Phùng Quốc Hiển e sợ khi nền kinh tế đang gặp nhiều khó khăn, lại phải “gánh” thêm lương của hơn 11.
Về điều này, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường nhấn, câu từ trong dự thảo vẫn ở dạng “thủ công” nên không tránh khỏi sự khó hiểu. Với nhiều quy định có liên hệ đến quyền lợi của hàng chục triệu người dân nên dự án Luật cần phải làm cẩn thận và chưa thể chuẩn y vào kỳ họp QH tới.
