Người bất hiếu không thể trở thành anh hùng được, bất quá chỉ trở nên gian hùng thôi, chẳng thể trở nên thánh đế, thánh nhân gì gì được! Những đứa con bất hiếu chỉ có thể trở nên bạo chúa Nero (Nero - Hoàng đế La Mã cổ đại giết mẹ), truyền thuyết nói thế! Bạo chúa Tần Thủy Hoàng (Tần Thủy Hoàng giết cha mẹ) truyền thuyết nói thế! Tóm lại, không có đứa con bất hiếu nào tạo nên vĩ nghiệp cứu thế độ nhân cả
Vấn đề có lẽ lạ, nhưng sự thực là như thế đó, chúng ta thử tìm hiểu xem. Cụ thể, nếu trong nhà có đạo hiếu tốt, thì ngoài tầng lớp, ngoài giang sơn cũng sẽ có đạo hiếu tốt.
Vì sao? Vì đạo, vì chánh đạo, chính là thiên tín, là chân tín, là nhân vật tín vậy! Mà thiên tín, chân tín, nhân tín, cốt tủy của nó, tinh hoa của nó chính là hiếu đạo, là hiếu cảm, là hiếu tình.
Yên Bái thực hiện lễ nghi cài bông hồng lên áo nhân dịp Vu lan 2013. Thử nghĩ mà xem: Một người không có hiếu với ba má thì làm sao có thể “có hiếu” (ở đây có tức thị trung) với giang sơn được? Làm sao có thể “có hiếu” (ở đây có nghĩa là thành - tín thành) với đạo Giáo, với “đấng Tối Cao”, đấng Thế Tôn được? Con người không có hiếu với đấng sinh thành thì đã thấp hơn thú vật, đã vô cảm rồi.
Nhận thức này, thực tại này, vô hình trung là câu trả lời chuẩn xác cho vấn đề đặt ra trên kia, gia đình là một đơn vị của tầng lớp, của giang sơn, gia đình cũng chính là từng lớp, là tổ quốc vậy! Vậy thì, chữ hiếu, đạo hiếu, tuy bắt đầu là một nhân tố của gia đình, về sau đã nghiễm nhiên trở thành một nhân tố của tầng lớp, của đất nước.
Thành kiến trước nay thì như vậy. Nó khiến cho mỗi cá thể nhân loại dù ở không gian nào, thời gian nào, cơ bản cũng tự hữu trong tâm mình một niềm thương yêu trời bể đối với bác mẹ, một niềm thương yêu không hề thay đổi, không hề vơi bớt, cứ mãi mãi như thị, mãi mãi thường hằng.
May mắn chỉ tạo nên ác nghiệt thương luân bại lý mà thôi. Ba mối đạo tiêu biểu này, tuy ở phần “tán vạn thù” thì có rẽ ra nhiều hướng khác nhau, nhưng ở phần cơ bản, phần “quy nhất thể” thì cũng là một: Đó là đạo hiếu.
Thử liếc mắt nhìn một vòng vào lịch sử của một dân tộc cũng như của thế giới - chúng ta sẽ thấy những bằng cớ về điều đó, chúng ta sẽ thấy rằng không có một vị anh hùng nào, vĩ nhân nào, đế vương nào, thánh nhân nào mà căn bản không phải là “người con hiếu” cả.
Chính vì nắm bắt được cái tâm nói trên - niềm hiếu nói trên - mà ba mối đạo Phật - Nho - Lão đã luôn hoằng bá, xiển dương được những gì là chính đạo cho nhân quần, đem lại phúc bình an và hơn thế nữa - độc lập tự do cho nhiều dân tộc, trong đó có dân tộc Việt Nam chúng ta.
Đạo Giáo cũng thế thôi! Nếu có một đạo pháp phủ nhận ân đức sinh thành đạo Giáo ấy đã tự mình rời bỏ nhân tín, sẽ không phải là chính đạo, không phải là đạo của con người, sẽ chẳng cứu rỗi được ai.
Đạo hiếu bàn thảo trong từng lời kinh Phật, hoặc trực tiếp hoặc gián tiếp, mọi lời giảng dạy của Đức Thế Tôn đều không rời hiếu đạo, hiếu cảm, hiếu tình. Cũng thế, một nhà nước, một dân tộc không lấy đạo hiếu làm đầu - làm nền tảng - quốc gia ấy, dân tộc ấy sẽ sớm đi đến chỗ tiêu vong.
Những mối đạo ấy, trổi là Nho, Phật, Lão. Người ta phải ăn ở cho phải đạo, phải duy tuệ thị nghiệp, phải vượt qua chính mình để thành quả giác ngộ… tất thảy những vắt ấy, động lực của chúng, chính là hiếu cảm, hiếu tình vậy.
Sâu hơn và cao hơn bấy lâu, người ta thường nghĩ đạo hiếu là đạo của gia đình, của những người con - đối với bác mẹ - trong gia đình. Đức Phật kiên tâm thành Phật, động cơ lớn nhất giục giã ngài cũng là tấm lòng báo hiếu. Phật tử chùa Minh Pháp ở TP. Mà đạo hiếu, cái đạo làm cho con cái biết thương yêu, nhớ ơn, thờ kính cha mẹ, luôn ấp ôm mối tình tha thiết báo ơn đối với đấng sinh thành, đương nhiên sẽ tạo nên những thành viên tốt của từng lớp, công dân tốt của giang sơn, lại phải nói thêm rằng: Tạo nên những “tín đồ” tốt của đạo Giáo nữa.
Nó vừa là một thứ tình cảm (mô tả thành hành động) vừa là một luật lệ ứng xử giữa hai đối tượng - cha mẹ và con cái trong gia đình. Trước khi trở thành anh hùng, thánh đế, thánh nhân, anh phải là người con hiếu đã.
Nên chúng ta hãy hơn bao giờ hết, tôn vinh đạo hiếu, đã góp phần to lớn nhất trong sự nghiệp giữ nước những nghìn năm nay - cũng như mãi mãi những nghìn năm mai hậu. Đã vô cảm, làm sao có thể có tình cảm áp, tín mộ được? Xét như vậy thì chúng ta có thể kết luận rằng: Chữ hiếu, niềm hiếu, đạo hiếu chính là nền tảng, không chỉ của gia đình mà còn của giang san, của cả tôn giáo nữa.
Trước hết, có phải chúng ta đồng ý với nhau rằng: xã hội, hay giang san chỉ là “con số tổng số” của cái gọi là gia đình hay không? Gia đình là đơn vị, nhiều gia đình gom lại vì thế xã hội, nên giang san.
Nho nhắc bà con đạo hiếu, Lão nhắc nhở bà con đạo hiếu, Phật nhắc nhở bà con đạo hiếu. Nhưng nếu suy cho sâu nghĩ cho kỹ, thì vai tuồng của đạo hiếu không chỉ có thế, hạn chế trong khuôn khổ gia đình, nó lớn hơn nhiều, sâu hơn nhiều, cao hơn nhiều, rộng hơn nhiều, ảnh hưởng ra khắp từng lớp, khắp sơn hà.
Vì vậy Mà có lễ Vu lan, để chúng ta có ngày của mẹ. Huỳnh Uy Dũng - Chủ Khu du lịch Đại Nam. Người ta phải ăn ở cho phải đạo, hiếu cảm, hiếu tình. Một mối đạo được gọi là chính đạo khi nào nội dung của nó bao hàm quán xuyến được cái gọi là thiên tín, chân tín thì không có gì hiện hữu mãnh liệt tròn đầy hơn hiếu cảm, hiếu tình.
Có hiếu là có vớ (những gì tốt đẹp nhất). Và riêng dân tộc Việt, sở dĩ không mất bản sắc, không mất nước, cũng chính là do đạo hiếu dạt dào sâu thẳm trong con tim, trong mỗi thế cục.
Cứ từ đó mà suy ra: Một cá nhân không giữ tròn đạo hiếu, không có niềm hiếu trong lòng, cá nhân ấy hỏng. Mà trong ba mối đạo đó, mối đạo coi trọng đạo hiếu hơn cả, coi đạo hiếu như là một với chính mình, phải nói đó là Phật giáo. Hiếu là chính đạo May quá, từ những ngàn năm, Việt Nam - cùng với một số nước đồng văn khác, đã đồng hành với những mối đạo tuyệt trần, những mối đạo rất nên nhân văn, nhân văn.
Mục Kiền Liên thành La Hán, Trước hết là để cứu mẹ lỗi lầm.
