Chính vì thế, các cuộc họp trong tháng này nên dành thời kì nhiều hơn để trao đổi về các luật lệ ứng xử, đặt ra đường hướng rõ ràng cho cuộc họp tham vấn chính thức giữa các quan chức cao cấp của ASEAN và Trung Quốc, sẽ được tổ chức vào giữa tháng 9, cũng ở Trung Quốc
Sau đó, Trung Quốc sẽ đi theo chiều hướng trái lại và điều này có thể gây nguy hiểm cho các thỏa thuận cộng tác khác giữa Trung Quốc và các nước ASEAN. Nếu mỗi nước thành viên ASEAN cứ đi theo con đường riêng rẽ, ASEAN và các phương tiện ngoại giao trong khu vực sẽ trở thành vô nghĩa. Nhưng đây là một văn kiện không có tính ràng buộc để phán quyết về khiếu nại hàng hải và tranh chấp.
Các vị bộ trưởng ngoại giao ASEAN muốn sớm đạt được bộ lệ luật xử sự quan yếu này, cung cấp cho COC công cụ hữu hiệu chứ không phải biến nó thành “một con hổ giấy”. ASEAN muốn cuộc họp giữa tháng 9/2013 với Trung Quốc đàm đạo nghiêm trang về thực chất của lệ luật ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC), nhưng Bắc Kinh có thể sẽ không cấp đi đến kết luận bất cứ điều gì, mà chỉ gợi mở vấn đề cần được đàm đạo.
Nhưng việc duyệt y COC là “càng sớm, càng tốt” để tránh xung đột trong ngày mai ở Biển Đông. Các vị bộ trưởng ngoại giao ASEAN tuyên bố rõ tại một cuộc họp không chính thức ở Hua Hin (Thái Lan) tuần trước rằng ASEAN sẽ đoàn kết để xúc tiến bộ lệ luật xử sự của các bên ở Biển Đông (COC).
Lê Chân (theo The Nation). Tàu chiến Mỹ ở Biển Đông Theo báo The Nation (Dân tộc) của Thái Lan, Trung Quốc và và Hiệp hội các nước Đông Nam Á (ASEAN) sẽ chẳng thể giải quyết tranh chấp bờ cõi đang diễn ra ở Biển Đông, nếu không có dũng khí chính trị trong khâu ra quyết định.
Các vị bộ trưởng ngoại giao của ASEAN và Trung Quốc sẽ nhóm họp vào tuần tới tại Bắc Kinh để kỷ niệm kỷ niệm 10 năm ngày thiết lập quan hệ đối tác chiến lược Trung Quốc-ASEAN, nhưng chỉ riêng lễ kỷ niệm này không thể làm thay đổi thực trạng của các vấn đề trong khu vực. Cho đến nay, ASEAN và Trung Quốc đã tán đồng Tuyên bố về cách xử sự của các bên ở Biển Đông (DOC), được ký kết tại Phnom Penh vào ngày 4/11/2002.
Tình hình găng đến mức một số thành viên ASEAN bắt đầu đặt niềm tin nhiều hơn vào sự hiện diện gia tăng của Mỹ trong khu vực để ứng phó và “cân bằng” thần thế đang lên của Trung Quốc. Một số thành viên ASEAN như Philippines đã tìm cách dựa vào trọng tài quốc tế để giải quyết tranh chấp ở Biển Đông, vì Manila cho rằng cho đến nay, không có cơ chế hiệu quả trong khu vực để giải quyết các vấn đề với Trung Quốc.
Điều này là rất cấp thiết đối hòa bình và ổn định lâu dài ở Biển Đông. Việc sớm phê duyệt COC có thể không mau chóng giải quyết được những tranh chấp cụ thể trong khu vực. Hẳn nhiên, Philippines và các nước ASEAN có quyền chừng giải pháp riêng để giải quyết vấn đề tranh chấp lãnh thổ, nhưng điều đó có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ tổng thể giữa ASEAN và Trung Quốc.
Cuộc họp kéo dài từ ngày 28 đến ngày 30/8 sẽ cung cấp cho các bộ trưởng ngoại giao ASEAN một thời cơ để luận bàn về “tàu cao tốc” Trung Quốc, mang lại nhiều thay đổi kinh tế-xã hội cho cả Trung Quốc và các nước hàng xóm trong thế kỷ 21. Tuy nhiên, vấn đề cũ là tranh chấp Biển Đông đang phủ bóng đen và sẽ còn khá u ám trong một thời kì dài, trừ khi các bên hữu quan đạt được cách thức giải quyết hợp lý để xoa dịu bít tất tay.
